Wanneer u leiding geeft aan een accountantspraktijk (accountantsorganisatie en/of accountantskantoor) bent u verantwoordelijk voor het volledig voldoen aan (het compliant zijn met) de hierop betrekking hebbende wet- en regelgeving. Toezichthouders (AFM, CTK, RvTBAA, SRA) stellen vervolgens bij hun inspecties vast of u al dan niet compliant bent.
In het bijzonder geldt er de verantwoordelijkheid voor de onafhankelijkheid bij de uitvoering van Assurance-opdrachten. Om die reden is er in de Verordening Accountantsorganisaties VAO – artikel, 20 lid 1) en in de Nadere Voorschriften Accountantskantoren (NVAk – artikel 40) bepaald dat een accountantsorganisatie respectievelijk een accountantskantoor ter zake van assurance-opdrachten een onafhankelijkheidsfunctionaris dient te hebben. Wanneer accountantsorganisaties wettelijke controles willen (en mogen) uitvoeren bij organisaties van openbaar belang (de OOB’s) dienen zij (op grond van artikel 23 Bta) een compliance officer te hebben. Laatstgenoemde vervult veelal (in combinatie) ook de rol van onafhankelijkheidsfunctionaris.
In de praktijk wordt de uitvoering van de taken behorende bij de compliancefunctie door de verantwoordelijke bestuurder van de accountantspraktijk gedelegeerd aan een speciale functionaris: de compliance officer (tevens, veelal, gelijktijdig ook onafhankelijkheidsfunctionaris). Praktijken die niet groot genoeg zijn om intern zowel een compliance officer te hebben als de verplichte vervanger hiervoor doen dan – terecht – een beroep op externe functionarissen.
Om te voorzien in de gesignaleerde behoefte aan een externe compliance officer of een adequate vervanging voor de interne compliance officer heb ik mij door middel van een uitgebreide leergang bij het Nederlands Compliance Instituut bekwaamd tot “compliance professional” en kan dan ook functioneren als compliance officer. (Een en ander sloot ook goed aan op mijn reeds jarenlang functioneren als adviseur betreffende de beroepsregels en het begeleiden in tuchtzaken.)
Mijn definitie van compliance officer is overigens:
Een compliance officer is een (bij voorkeur) interne functionaris die - namens de hoogste leiding - adviseert over en toeziet op de naleving van opgelegde beroeps- en bedrijfsspecifieke wet- en regelgeving en op de door de organisatie zelf bepaalde waarden, normen en regels.
Hierbij zal het u opvallen dat ik eerst adviseren noem en pas daarna toezien. Mijns inziens kun je pas gaan toezien op de naleving van wet- en/of regelgeving wanneer betrokkenen op de hoogte zijn van de inhoud en de bedoeling van die regels en van de wijze van toepassing in hun dagelijkse praktijk. Ook het geven van het goede voorbeeld door de leiding ( de tone at the top) is van eminent belang. Op de noodzakelijke awareness zal dus eerst worden gefocust en vervolgens op de naleving en het voorstellen van te treffen maatregelen naar aanleiding van geconstateerd normafwijkend gedrag.